Bu soruyu
neredeyse her gün duyuyorum — genelde bir danışan, çevirisini kendisi ya da
tanıdığı biri yaptırmış, sonra kurumun bunu kabul etmediğini öğrenmiş oluyor.
Fark göründüğünden daha basit, ama sonuçları ciddi. Bu ikisini karıştırmak,
zaman ve para kaybına yol açabiliyor.
Normal Çeviri Nedir
Herhangi bir
dile hakim biri, herhangi bir metni çevirebilir. Dil bilgisi doğru olsa bile,
bu çevirinin resmi hiçbir geçerliliği yoktur. Bir arkadaşının ya da bir çeviri
yazılımının yaptığı çeviri, teknik olarak ne kadar doğru olursa olsun bu
kategoriye girer. Kişisel kullanım için yeterli, ama resmi işlemler için değil.
Yeminli Tercüme Nedir
Yeminli
tercüme, noter huzurunda yemin etmiş, bu yemini bir zabıtla resmileştirmiş bir
tercüman tarafından yapılan çeviridir. Tercüman, çevirinin altına kendi
kaşesini ve imzasını atarak, metnin doğruluğunu yasal olarak üstlenir. Bu imza
ve kaşe olmadan, resmi hiçbir kurum çeviriyi kabul etmez.
Neden Bu Fark Bu Kadar Önemli
Vize başvurusu,
üniversite kaydı, evlilik işlemleri, mahkeme süreçleri gibi resmi işlemlerde
kurumlar sadece çevirinin doğruluğuyla değil, 'kim tarafından, hangi yetkiyle
yapıldığıyla' ilgilenir. Yeminli tercüman imzası, bu güvenceyi sağlar. Yani
mesele sadece dil değil, resmi sorumluluktur.
Yeminli Tercüme ve Noter Onayı Karışıklığı
Bu ikisi sık
karıştırılır ama farklı adımlardır. Yeminli tercüme, tercümanın kendi imza ve
kaşesiyle çevirinin doğruluğunu üstlenmesidir. Noter onayı ise, o tercümanın
imzasının gerçekten kendisine ait olduğunu noterin tasdik etmesidir — bir üst
katman. Bazı kurumlar sadece yeminli tercümeyi yeterli görürken, bazıları noter
onayını da şart koşar.
Gerçek Bir Örnek
Bir danışan,
yurt dışındaki bir üniversiteye başvururken diplomasını İngilizcesi iyi olan
bir arkadaşına çevirtmişti. Çeviri dil olarak kusursuzdu — ama üniversite kabul
etmedi, çünkü yeminli tercüman imzası ve kaşesi yoktu. Sonuçta belgeyi baştan,
yeminli olarak yeniden çevirtmesi gerekti ve bu, başvuru sürecini haftalarca
geciktirdi. Ders şuydu: resmi bir yere gidecek belgede, çevirinin doğruluğu tek
başına yeterli değil, resmi geçerliliği de şart.
Sık Sorulan
‘İngilizcem çok
iyi, kendi belgemi kendim çevirebilir miyim?’ — Resmi işlemler için hayır;
kurum, bağımsız ve yetkili bir üçüncü tarafın çevirisini ister, kendi belgeni
kendin çeviremezsin. ‘Yeminli tercüme her ülkede aynı mı?’ — Hayır, ülkeden
ülkeye sistem değişir; bazı ülkelerde ‘sworn translator’, bazılarında noter
onaylı çeviri geçerlidir. ‘Google Translate ile çevirip yeminli tercümana
onaylatabilir miyim?’ — Yeminli tercüman, kendi sorumluluğunu üstlendiği için
çeviriyi kendi kontrol edip yapar; hazır bir makine çevirisini körü körüne onaylamaz.
Belgenin
yeminli tercüme mi yoksa normal çeviri mi gerektirdiğinden emin değilsen, bize
yazman yeterli — bunu netleştirmek genelde birkaç dakika sürüyor. Yanlış türde
çeviri yaptırıp baştan başlamak zorunda kalmaktan çok daha kolay.